خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: كار و اشتغال
« در سال 2003 ميلادي درآمدي كه شركتهاي بازاريابي شبكهاي كسب كردهاند سالانه بيش از 80 ميليارد دلار است كه نشاندهنده صنعتي كاملا جدي در جهان است و چهار تا پنج برابر درآمد نفتي ايران نيز در اين صنعت كسب درآمد ميشود.»
به گزارش خبرنگار كار و اشتغال ايسنا، دكتر فريدون قاسمزاده ـ عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي شريف ـ با اشاره به سابقه 70 ساله بازاريابي شبكهاي در دنيا، گفت:« اين امر در ايران ظرف چند سال گذشته مطرح شده است و قابل توجه است كه در حال حاضر بيش از سه هزار شركت در دنيا مشغول فعاليت تخصصي كار بازاريابي هستند و شركتهاي محدود فعال در ايران تنها غرفههايي از اين شركتها هستند. بر اساس آمار موجود بيش از 44 ميليون نفر در دنيا در اين نوع شبكههاي فروش مشغول فعاليت هستند.»
قاسمزاده گفت:« در اين روش توليدكننده به جاي فروش كالا با درصد كميسيون بالا از طريق مشتريان و مردم اين كار را انجام ميدهد. به اين ترتيب شبكهاي از مشترياني كه تمايل كمك در امر فروش به توليدكننده به همراه كسب منفعت دارند، امر بازاريابي و فروش كالا را بر عهده ميگيرند.»
به گفته وي در برخي موارد در ادبيات، از بازاريابي شبكهاي به عنوان بازاريابي چند لايه (multi level morketing) نام برده ميشود كه به طور كلي در اين روش فروشنده كالاي خودش را به افرادي در شبكه بازاريابي واگذار ميكند و آن افراد نيز كالا را به ديگري (زيردست) واگذار ميكنند و به همين ترتيب ادامه مييابد كه به صورت تصاعدي مشتريان و فروشندگان كالا در شبكه اضافه ميشود.
وي با اشاره به پيشينه اين موضوع در آمريكا خاطرنشان كرد:« امروزه بسياري تصور ميكنند برخورد قوه قضائيه با چنين موضوعي برخورد شخصي يا سليقهاي است، ولي پس از بررسي ادبيات بازاريابي شبكهاي متوجه خواهيم شد كه در حدود 50 سال گذشته در آمريكا ميان دولت و شركتهاي بزرگ بازاريابي شبكهاي اتفاق افتاده است و در صورتي كه موضوع مورد بررسي قرار گيرد و نتايج حاصله استفاده شود، بسياري از زواياي موضوع روشن ميشود.»
وي تصريح كرد:« پديده بازاريابي شبكهاي منافع زيادي از جمله كاهش هزينهها، افزايش فروش، منافع بالا براي توليدكنندگان را به همراه دارد. از طرف ديگر با توجه به جمعيت جوانان بيكار و اينكه اكثر فعاليتهاي بازاريابي شبكهاي از سوي جوانان انجام ميشود، اين موضوع ميتواند نقش مفيدي در اشتغال داشته باشد و زمينههاي توسعه و دانش بازاريابي را در كشور فراهم كند. در اين صورت نبايد با اصل بازاريابي شبكهاي مخالفتي داشته باشيم.»
وي گفت:« آمار جوانان بيكار بين 12 تا 17 درصد است و پيشبيني ميشود تا سال 1390 اين رقم تا 20 درصد افزايش داشته باشد. بنابراين لازم است مسوولان از نظر علمي با بازاريابي شبكهاي آشنا شوند و در جهت منافع كشور استفاده كنند.»
وي ميان بازاريابي شبكهاي (network marketing) و سيستم هرمي (pyramidseheme) فرق قائل شد و توضيح داد:« به دليل اينكه در طرحهاي هرمي حق عضويت بالاست در زمان كوتاهي ثروتمند شدن در افراد جوان القاء ميشود و مهمتر اينكه اساسا در دسيسه هرمي كه همراه توهم و خيال است، كالايي فروخته نميشود. اين سيستم در جهان به عنوان فعاليتي مجرمانه شناخته شده و با بازاريابي شبكهاي متفاوت است.»
قاسمزاده اظهار كرد:« مفهومي به نام بازاريابي شبكهاي با شرايط ايران كه جمعيت جوان بسياري دارد، ميتواند در بكارگيري اين جمعيت جوان بيكار چه در داخل و چه در خارج از كشور براي بازاريابي و فروش محصولات ايراني مورد استفاده قرار گيرد. در اين صورت ميتوانيم فروش محصولات سنتي از قبيل زعفران، پسته، صنايع دستي در سطح جهان را افزايش دهيم. قابل توجه است كه در ساير كشورها عمدتا كالاها و خدمات لوكس از جمله لوازم آرايشي، مكملهاي غذايي و دارويي، خدمات مسافرتي و توريستي يا اقلام كلكسيوني در زمره محصولات قابل توجه در اين نوع تجارت قرار ميگيرند.»
وي توليد كشور را بسيار مطلوب عنوان كرد ولي ضعف موجود را در بازاريابي و خصوصا بازاريابي بينالمللي دانست و گفت:« مجموعه آموزشهاي كه به افراد در بازاريابي شبكهاي داده ميشود، بسيار ميتواند در اين زمينه مفيد و قابل استفاده باشد.»
وي ارز خارج شده از كشور را براي يك كالاي غيرمشروع نامطلوب و بد ولي براي كالاي مشروع مطلوب و خوب دانست و ادامه داد:« با بازاريابي شبكهاي ميتوانيم خروج ارز از كشور را معكوس كنيم. زيرا يكي از ضعفهاي عمده ايران با وجود كالاهاي با كيفيت، تجارت بينالمللي بازاريابي است كه در حال حاضر با وجود نيروهاي مستعد جوان كشور ميتوانيم جريان خروج ارز براي واردات را به ورود ارز از محل صادرات تبديل كنيم.»
قاسمزاده يكي از مهمترين عناصر در بازاريابي شبكهاي را نيروي انساني و عامل ديگر را تجربه و استفاده از روشهاي مدرن و روزآمد دانست و خاطرنشان كرد كه تنها در صورت وجود علم مديريت مناسب ميتوانيم سازماندهي نيروي انساني در مسير اهداف مطلوب داشته باشيم.»
وي جوان بودن جمعيت ما در صنعت IT را به نفع كشور دانست و گفت:« اين امر در مفاهيمي مانند بازاريابي شبكهاي برگ برنده محسوب ميشود. به دليل اينكه اين نوع تجارت بيشتر از سوي جوانها انجام ميشود.»
وي گفت:« 20 درصد جمعيت جوانان ايران در سال 1390 بيكار خواهند بود و ميتواند براي هر كشوري معضل امنيتي ايجاد كند. از سوي ديگر در دنيا چهار تا پنج درصد بيكاري را مشكل اقتصادي ميدانند و افزايش اين عدد يك معضل امنيتي را به وجود ميآورد كه در اين صورت يافتن انواع راهكارهاي مختلف براي اشتغال ضروري ميشود.»
وي وارد شدن شركتهاي خارج از كشور به بازار ايران را علاوه بر مجرمانه نبودن به رعايت شرايط بازاريابي شبكهاي و فروش واقعي كالا مشروط كرد و گفت:« اين امر موجب ترويج فرهنگ بازاريابي در كشور ميشود و ميتواند كار سازماني و جمعي ضعيف در كشور را توسعه بخشد و از سوي ديگر ميتواند باعث تشويق فرهنگ سختكوشي و تقويت حس مسووليتپذيري در ميان جوانان باشد.»
به گفته وي در ادبيات مديريت به افراد كارآفرين پيشنهاد ميشود به دليل غلبه بر ضعفهاي دروني و نهراسيدن از جواب منفي و شكست مدتي به شغل بازاريابي بپردازند تا بتوانند شركتي را تاسيس كنند.
قاسمزاده ادامه داد:« در صورت جلوگيري از اين امكانات شاهد آمارهاي غيررسمي فعاليت اين شركتها در ايران با قرار دادن حدود 350 هزار نفر در شبكه ميشويم كه البته در اين زمينه آمارهاي رسمي و دقيقي وجود ندارد. ولي آمارهاي غيررسمي نشان ميدهد تاكنون جمعيت قابل توجهي از جوانان كشور جذب اين سيستم شدهاند.»
وي خاطرنشان كرد:« در صورتي كه اين جوانان سرخورده شوند و يا به دليل نبود برخورد صحيح با موضوع در دام دسيسه هرمي بيفتند عواقب سوء اجتماعي بسياري در بردارد كه دولت موظف است، پيشگيري كند.»
عضو هيات علمي دانشگاه صنعتي شريف گفت:« در حال حاضر شركتهايي در ايران با استفاده از بازاريابي شبكهاي محصولات و خدمات خود را ميفروشند كه به عنوان مثال يكي از فارغالتحصيلان كارآفرين دانشگاه صنعتي شريف مدل بازاريابي شبكهاي را از طريق اينترنت ايجاد كرده و محصولات شركت خود را با اهداي جايزه به مشتريان به فروش ميرساند. در صورت ايجاد موارد فوق در استفاده مشروع و مطلوب از بازاريابي شبكهاي در كشور ميتوانيم اين امر را در كل كشور بسط و توسعه دهيم.»
رييس دپارتمان سيستمهاي اطلاعاتي دانشگاه صنعتي شريف، ايجاد لايحه قانوني لازم و به تصويب رساندن آن در اين زمينه را امري ضروري عنوان كرد و توضيح كرد:« در اين صورت قوه قضائيه ميتواند بر اساس قانون مشخصي با اقسام جرمگونه اين امر برخورد كند و با جايگزيني قوانين تصويب شده بر قوانين عامي تحت عنوان كلاهبرداري و ايجاد هرج و مرج اقتصادي ميتوانيم قانون خاصي براي بازاريابي شبكهاي داشته باشيم كه به تبع آن مردم و مسوولان خوب و بد امر را قانونا و به طور روشن توضيح دهند.»
وي ادامه داد:« با توجه به فعاليت كشورهاي اروپايي و آمريكايي در اين زمينه و تطبيق دادن با شرايط كشور ميتوانيم از اين پديده بهرهبرداري مطلوبي داشته باشيم.»
به گفته وي نوع خوب بازاريابي شبكهاي ميتواند موجب افزايش توليد، توسعه صادرات و بهتبع آن ايجاد اشتغال كه در نهايت توسعه امنيت اجتماعي شود و به اين منظور ابتدا ميبايست شناخت نظري خوبي نسبت به موضوع نزد مسوولان امر و مردم ايجاد شود كه در اين صورت ميتوانيم فرصتهاي خوب و بد اين پديده را تشخيص دهيم و آمادگي لازم براي مقابله با تهديدها را كسب كنيم.»
وي اين پديده را همانند جريان سيلي ويرانگر و مخرب دانست كه در صورت مهار آن ميتواند در خدمت توليد انرژي برق و توسعه كشاورزي قرار گيرد.
او در خصوص شركتهاي خارجي معتبر در حوزه بازاريابي شبكهاي معتقد است كه علاوه بر نبود برخورد با آنها دولت يا نمايندگان دستگاههاي نظارتي و اجرايي بايد به منظور استفاده از دانش بازاريابي مطلوب آنها و استفاده از ظرفيتهاي شركهاي خارجي با آنها وارد مذاكره شوند كه در ازاي قرار دادن محصولات صادراتي كشور در سبد فروش آنها مجوز فعاليت در ايران را دريافت كنيم.»
وي امتياز اصلي ايران را در تعامل دانش وارد كردن سيستمها، روشها و آموزشهاي مربوط به اين نوع بازاريابي به كشور دانست و ادامه داد:« در اين صورت براي جوانان كشور امكان ايجاد اشتغال مفيد فراهم ميشود و از جمله كارهاي سازنده بازاريابي چگونگي تاثير بر ديگران، مسووليتپذيري، تطبيق با آداب اجتماعي، آموزش آداب گفتوگو و سخنوري و شركت در فرايندهاي جمعي است كه در خارج از كشور به كساني كه توانايي شركت در عرصه تجارت را دارند توصيه ميشود يك دوره بازاريابي را انجام دهند.»
وي خاطرنشان كرد:« در صورت انجام موارد فوق با افزايش صادرات، كاهش بيكاري جوانان و انتقال تكنولوژي بازاريابي شبكهاي به داخل كشور مواجه ميشود و دولت ميتواند براي شركتي كه در زمينه بازاريابي شبكهاي فعاليت ميكند و 50 درصد كالاهاي خود را از ايران تامين ميكند، مجوز فعاليت در ايران صادر كند.»
وي در خصوص پيشنهاد خود به دولت افزود:« دولت ميتواند با ارائه مجوز فعاليت به شركتهاي داخلي و خارجي در اين حوزه از مزاياي كوتاهمدت و بلندمدت آن استفاده كند.»
او با اشاره به اينكه هر تغييري در محيط فرصت يا تهديد جديدي را به همراه دارد و انسانهاي هوشمند هميشه از اين نوع تغييرات در محيط به عنوان فرصت استفاده ميكنند، اظهار كرد:« در حال حاضر اگر به بازاريابي شبكهاي با ديد مثبت نگاه كنيم و آن را به درستي مديريت كنيم، ميتواند ثمرات مناسب اجتماعي و اقتصادي براي ما به ارمغان آورد. در غير اين صورت فقط معايب آن را خواهيم داشت و منافع آن نصيب ديگران خواهد شد و فرصت يا تهديد بودن بازاريابي شبكهاي بستگي به هوشمندي مديران ما به موضوع دارد كه بايد به اين مقوله مثبت نگريست و با قيمتهاي منفي آن با جديت و قاطعيت تمام برخورد كرد تا راه استفاده بهينه از آن بسته نشود.»
وي سه دليل عمده پايين بودن هزينه تبليغات، كاهش هزينه مصرفي عوامل توزيع و مراكز پخش كالا و ايجاد جريان مثبت نقدي (positive cashflow) را براي شركتها از مكانيزم بازاريابي شبكهاي دانست و توضيح داد: «در حالت عادي وجه مربوط به توليدكننده ظرف يك تا سه ماه نقد ميشود در حالي كه در بازاريابي شبكهاي توليدكننده ابتدا دريافت نقدي دارد و سپس كالا را در اختيار خريدار ميگذارد. در اين صورت علاوه بر منافع اقتصادي، ريسكهاي مختلف ناشي از فروش اماني را از بين ميبرد.»
وي مقوله فيلترينگ را همانند امنيت عنوان كرد و گفت:« همانطور كه امنيت به طور مطلق وجود ندارد، فيلترينگ هم به لحاظ علمي و ذهني به صورت مطلق وجود ندارد. در نتيجه كيفيت برنامهريزيها و اقدامات بايد اين وضعيت را در نظر داشته باشد كه در غير اين صورت موجب گمراهي و برخوردهاي غلط و نامناسب خواهد شد.»
قاسمزاده در گفتوگو با مجله بازار كار در خصوص مكانيزم كار بازاريابي شبكهاي گفت:« سازوكار بازاريابي شبكهاي به اين شكل است كه فردي به يكي از شركتهاي مزبور تقاضاي عضويت ميدهد تا تبديل به يك مالك مستقل كسب و كار IBO) indernedent business o wner) شود و اين فرد با استفاده از مستندات و آموزشهاي شركت مورد نظر به عنوان موجود مستقل اقتصادي آغاز به كار ميكند و از طريق گرفتن كميسيون و به صورت مجازي و فارغ از بعد مكان و زمان به فعاليت و كسب درآمد ميپردازد.»
انتهاي پيام